Balata Ters Takılması Zararları

Kısa cevap: Balata, sürtünme malzemesi diske bakacak şekilde takılmalıdır. Ters takılmış balata durumunda diske metal sırt plakası temas eder; ilk frenlemede bile keskin bir metal sesi duyulur, disk yüzeyi derin şekilde çizilir ve fren gücü ciddi biçimde düşer. Böyle bir durumda aracı kullanmayın, tekerleği sökün ve balata yönünü kontrol edin. Aşınma sensörünün yanlış tarafa gelmesi ya da sağ-sol balataların yer değiştirmesi de teknik olarak ters takım sayılır ve benzer sorunlara yol açar.

"Ters takma" tam olarak ne anlama gelir?

Balata değişiminde üç ayrı yönlendirme hatası "ters takma" başlığı altında toplanır:

• Sürtünme yüzeyinin yanlış yöne bakması: Balatanın kompozit malzemesi kaliper pistonuna, çelik sırt plakası ise diske bakar. En ağır hasar veren hata budur.
• İç ve dış balatanın yer değiştirmesi: Birçok araçta iç ve dış balata birbirinin aynısı değildir. Yay klipsi, kulakçık genişliği veya sensör yuvası farklıdır. Zorlanarak takıldığında balata kaliper içinde tam oturmaz.
• Sağ-sol karışması: Bazı balatalar dönüş yönüne göre pahlıdır ve üzerinde ok işareti bulunur. Yön işareti tersse gürültü ve düzensiz aşınma başlar.

Ters takılan balata neye zarar verir?

Fren diski

Çelik sırt plakası disk yüzeyine sürtündüğünde bir eğe gibi çalışır. Birkaç yüz metre içinde diskte hissedilir derinlikte oluklar açılır. Bu oluklar torna ile düzeltilemeyecek kadar derinse diskin değişmesi gerekir. Disk kalınlığı da hızla minimum sınırın altına düşer.

Frenleme mesafesi

Metal-metal teması, kompozit balatanın sağladığı sürtünme katsayısını vermez. Pedalı sonuna kadar bastığınızda bile araç beklediğinizden çok daha uzun mesafede durur. Islak zeminde bu kayıp daha da büyür.

Isı ve hidrolik

Sürtünme yüzeyi ısıyı dağıtacak şekilde tasarlanmıştır. Sırt plakası sürtündüğünde ısı doğrudan pistona ve kaliper gövdesine geçer. Aşırı ısınan hidrolik akışkan buhar yapabilir; bu da pedalın boşa gitmesi anlamına gelir. Piston toz körüğü sertleşir, çatlar ve içine su-toz girdiğinde piston sıkışır.

Çevredeki parçalar

Kaliperin tam oturmaması, aşınma sensörü kablosunun ya da ABS sensör kablosunun disk kenarına temas etmesine yol açabilir. Yanlış tarafa gelen sensör, balata bitmeden ikaz verir ya da hiç vermez. Jant içinde biriken parlak metal tozu da tipik bir işarettir.

Nasıl fark edilir?

1. Ses: Frende sürekli, metalik, tırmalayıcı bir ses. Normal balata gıcırtısı ince ve kesiklidir; ters takım sesi kalın ve süreklidir.
2. Pedal hissi: Pedal sert ama etkisiz. Basınç var, yavaşlama yok.
3. Titreşim: Direksiyonda veya pedalda darbeli titreşim.
4. Koku: Yanık metal ve kızgın boya kokusu, tekerlek göbeğinde aşırı sıcaklık.
5. Görsel kontrol: Jant tellerinin arasından bakın. Diskin üzerinde taze, parlak spiral çizikler görüyorsanız işi orada bırakıp tekerleği sökün.

Söküp kontrol ederken nelere bakılır?

Aracı düz zeminde sabitleyip el freni ve takoz kullandıktan sonra tekerleği sökün. Kaliperi çıkarıp balatayı elinize alın:

• Balatanın bir yüzü gri-siyah, gözenekli kompozit malzeme; diğer yüzü ise düz çelik plakadır. Kompozit yüz diske bakmalı.
• Plaka üzerindeki yazılar, ok işaretleri ve "outside" gibi ibareler dışa ya da yukarı bakacak şekilde konumlanır.
• Aşınma sensörü kablosu, kaliper üzerindeki kanaldan gerginlik olmadan geçmelidir. Kabloyu zorlayarak yerleştirmeye çalışıyorsanız balata büyük olasılıkla yanlış taraftadır.
• Yay klipsleri kaliper yuvasına elle, tokmak kullanmadan oturmalıdır. Çekiç gerekiyorsa yön yanlıştır.

Hasar oluştuysa ne yapılır?

Tekrar yaşanmaması için

Eski balataları çıkarır çıkarmaz yanına, ç