Lastik Bakımı ve Hava Basıncı Ayarı

Kısa cevap: Lastik bakımı ve hava basıncı ayarı, ayda bir kez lastikler soğukken yapılacak basit bir kontrolle halledilebilir. Doğru basınç değerini sürücü kapısının iç kenarındaki etiketten ya da araç el kitabından öğrenin, bir manometreyle dört lastiği ve stepneyi ölçün, eksikse havalandırın. Bu on dakikalık iş; yakıt tüketimini düşürür, lastik ömrünü uzatır ve frenleme mesafesini kısaltır.

Neden Hava Basıncı Bu Kadar Önemli?

Lastik, aslında hava ile şişirilmiş bir yapı elemanıdır. Aracın ağırlığını taşıyan şey lastiğin kauçuğu değil, içindeki basınçlı havadır. Basınç düştüğünde lastiğin yan duvarları normalden fazla esner, yol ile temas eden alan genişler ve sürtünme direnci artar. Motor bu ek direnci aşmak için daha fazla yakıt harcar.

Düşük basıncın ikinci etkisi ısınmadır. Fazla esneyen yan duvar sürekli şekil değiştirdiği için ısı üretir. Uzun bir yolculukta, özellikle yüklü araçta ve sıcak havada bu ısınma lastiğin iç yapısını yorar; ileri durumlarda katman ayrılmasına ve patlamaya kadar gider. Aşırı şişirilmiş lastik ise tam tersi bir sorun yaratır: temas alanı daralır, sadece orta kısım yolla temas eder, tutuş azalır ve sürüş sertleşir.

Doğru Basınç Değerini Nereden Bulacaksınız?

Lastiğin yan duvarında yazan basınç değeri, o lastiğin dayanabileceği azami değerdir; aracınız için önerilen değer değildir. Doğru bilgi araca aittir ve genellikle şu yerlerde bulunur:

• Sürücü kapısının iç kenarında ya da kapı eşiğindeki etiket
• Yakıt kapağının iç yüzü
• Torpido gözünün kapağı
• Araç kullanım kılavuzu

Bu etiketlerde çoğu zaman iki farklı değer bulunur: normal kullanım ve tam yük. Beş kişiyle ve bagaj dolu tatile çıkıyorsanız tam yük değerini kullanın. Ön ve arka aks için farklı değerler verilmiş olabilir; bunu atlamayın.

Basınç birimleri

Kaba bir dönüşüm için bar değerini 14,5 ile çarpmak psi karşılığını verir.

Ölçümü Doğru Yapmanın Kuralları

Ölçümün güvenilir olması için lastiğin soğuk olması gerekir. Soğuk demek, aracın en az üç saat park halinde beklemesi ya da son iki kilometrede yavaş sürülmüş olması anlamına gelir. Sıcak lastikte basınç birkaç onda bar yüksek okunur; bu değeri "fazla" sanıp hava boşaltırsanız lastik soğuduğunda eksik kalır.

1. Sibop kapağını çıkarın, kaybetmeyeceğiniz bir yere koyun.
2. Manometreyi sibopa dik ve kararlı biçimde bastırın. Tıslama sesi geliyorsa tam oturmamıştır.
3. Değeri okuyun. Eksikse kompresörle azar azar hava verip tekrar ölçün.
4. Fazlaysa manometrenin tahliye düğmesine kısa kısa basarak boşaltın.
5. Sibop kapağını takın. Kapak, sibop iğnesini toz ve nemden korur.
6. Stepneyi de kontrol edin; genellikle diğerlerinden yüksek bir değerde tutulur.

Kendi manometrenizi almanız iyi bir yatırımdır. İstasyon kompresörlerinin göstergeleri sık kullanıldığı için sapabilir. Küçük, kalem tipi bir analog ölçer bile tutarlı sonuç verir.

Basınç Dışında Kontrol Etmeniz Gerekenler

Diş derinliği

Lastiğin sırt kanallarında küçük kabartılar vardır; bunlar aşınma göstergeleridir. Sırt yüzeyi bu kabartılarla aynı seviyeye geldiğinde lastik yasal sınıra ulaşmış demektir ve değiştirilmelidir. Elinizde ölçüm aleti yoksa kanala dik yerleştirilmiş bir bozuk para ile kabaca fikir edinebilirsiniz.

Aşınma deseni

• İki yan omuz aşınmış, orta sağlam: Sürekli düşük basınçla kullanım.
• Orta aşınmış, omuzlar sağlam: Sürekli fazla şişirme.
• Tek taraf aşınmış: Rot-balans ayarı bozuk, teker açıları kaçmış.
• Noktasal, dalgalı aşınma: Süspansiyon ya da balans sorunu.

Görünür hasarlar

Yan duvarda balon şeklinde şişkinlik, çatlak ağı, derin kesik ya da saplanmış vida varsa lastiği bir uzmana gösterin. Yan duvar hasarları onarılamaz.

Rotasyon ve Mevsimsel Bakım

Ön ve arka lastikler aynı hızda aşınmaz. Önden çekişli araçlarda ön lastikler hem çekiş hem direksiyon işini yaptığı için daha çabuk biter. Belirli aralıklarla lastikleri yer değiştirmek, dört lastiğin dengeli aşınmasını sağlar. Rotasyon düzenini araç kılavuzunuz belirtir; yön bağımlı lastiklerde sadece aynı taraf içinde ön-arka değişim yapılır.

Hava sıcaklığı düştükçe basınç da düşer; sonbahardan kışa geçişte lastiklerin kontrolünü sıklaştırmakta fayda var. Depoladığınız sezonluk lastikleri serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde, jantlıysa yatık, jantsızsa dik olarak saklayın. Jant temizliğini yaparken kullandığınız asitli ürünlerin lastik yan duvarına uzun süre temas etmesine izin vermeyin.

Bu kontrolü aracın diğer rutinleriyle birleştirmek en kolay yol: motor yağı seviyesine bakarken, silecek lastiklerini gözden geçirirken ya da soğutma sıvısı deposunu kontrol ederken lastiklere de bir dakika ayırın. Balata ve disk kontrolü gibi tekerlek söküldüğünde yapılan işlerde ise lastiğin iç yüzünü de rahatça inceleyebilirsiniz.

Sık S